E-ticaret sitesi kurma rehberi

E-ticaret sitesinin yapısını belirleyen ilk soru budur. Son kullanıcıya perakende satış (B2C), işletmelere toptan satış (B2B), yalnız pazaryerlerinde satış ya da bunların birleşimi farklı altyapı ihtiyacı doğurur. Örneğin bayi ağı olan bir üretici için bayiye özel fiyat, cari hesap ve vadeli ödeme olmazsa olmazdır; tek ürün satan bir marka için ise hızlı ödeme adımı ve iyi bir ürün sayfası her şeyden önemlidir.

Ürününüzün özelliği de yapıyı belirler. Beden ve renk gibi varyantı olan ürünler, son kullanma tarihli gıda, kişiye özel üretilen ürün, dijital indirme ya da abonelik hizmeti her biri ayrı bir stok, kargo ve iade kuralı gerektirir.

• B2C, B2B, pazaryeri ya da hibrit modelinizi yazın
• Ürünlerinizin varyant, stok ve kargo özelliklerini listeleyin
• İlk yılki hedef sipariş sayınızı ve ortalama sepet tutarınızı tahmin edin

Online satışta kâr, ürün marjından kalan küçük kalemlerin toplamıyla erir. Bir siparişin size gerçek maliyetini baştan hesaplamak, hangi ürünü internette satmanın mantıklı olduğunu gösterir.

Örnek: 1.000 ₺'lik bir ürün düşünün. Ürün maliyeti 550 ₺, ödeme komisyonu yüzde 3 ile 30 ₺, kargo 90 ₺, paketleme 15 ₺, reklam maliyeti sipariş başına 120 ₺ ve yüzde 5 iade oranının ortalama maliyeti 25 ₺ olsun. Geriye 170 ₺ kalır; vergi ve sabit giderler bunun içinden çıkar. Aynı ürün pazaryerinde komisyonla satıldığında tablo tamamen değişebilir. Bu hesap yapılmadan verilen ücretsiz kargo ya da indirim kararları zarar ettirebilir.

Satışa başlamadan önce vergi kaydınızın olması gerekir; şahıs işletmesi ya da sermaye şirketi seçimi ciro beklentinize ve ortaklık yapınıza göre mali müşavirinizle birlikte yapılmalıdır.

İnternet üzerinden yapılan satışlarda fatura elektronik düzenlenir: alıcı e-fatura mükellefiyse e-fatura, değilse e-arşiv fatura kesilir ve tüketiciye elektronik ortamda iletilir. E-fatura ve e-arşive geçiş eşikleri ile tarihleri yıllara göre değiştiği için güncel durumu Gelir İdaresi duyurularından ya da mali müşavirinizden teyit edin. Yazılımınızın bir e-fatura entegratörüyle çalışması, siparişlerin faturasını elle kesmekten kurtarır.

Kendi internet sitesi ya da mobil uygulaması üzerinden elektronik ticaret yapan işletmeler Ticaret Bakanlığı'nın Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne (ETBİS) kayıt olur. Kayıt sonrası verilen doğrulama kodu ya da karekod sitenin görünür bir yerinde, genellikle alt bilgi alanında yayınlanır. Yalnız pazaryerinde satış yapanlar için yükümlülük farklı olabilir; kendi siteniz varsa kaydı ihmal etmeyin.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, internetten yapılan satışların temel kurallarını belirler. Tüketici sözleşme kurulmadan önce ön bilgilendirme formuyla bilgilendirilir, mesafeli satış sözleşmesi onaylatılır ve bu metinler tüketiciye kalıcı veri saklayıcısıyla (örneğin e-posta) iletilir.

Tüketicinin, malın teslimini izleyen 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkı vardır. Hızla bozulabilen ürünler, kişiye özel hazırlanan ürünler, ambalajı açılmış hijyen ürünleri ve anında ifa edilen dijital içerik gibi yönetmelikte sayılan istisnalar dışında bu hak kısıtlanamaz. Cayma bildiriminden sonra bedel yasal süre içinde iade edilir.

• Ön bilgilendirme formu
• Mesafeli satış sözleşmesi
• İade ve cayma politikası
• Teslimat koşulları ve süresi
• Satıcı bilgileri: unvan, adres, vergi bilgisi, iletişim

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında üye olurken ve sipariş verirken aydınlatma metni gösterilir; açık rıza gerektiren işlemler için ayrı onay alınır. Pazarlama ve analiz çerezleri ziyaretçinin onayından önce çalıştırılmaz.

Kampanya e-postası ya da SMS göndermek için 6563 sayılı Kanun gereği alıcının onayı gerekir ve bu onaylar İleti Yönetim Sistemi'ne (İYS) kaydedilir. Onay kutusu işaretli gelmemeli, ret bağlantısı her iletide bulunmalıdır.

• KVKK aydınlatma metni ve gerekiyorsa açık rıza
• Çerez politikası ve onay penceresi
• İYS kaydı ve ticari ileti onayı
• Gizlilik politikası ve üyelik sözleşmesi

• Satış başına komisyon ya da ciro payı var mı?
• Ürün, müşteri ve sipariş verisini tam olarak dışa aktarabiliyor muyum?
• Alan adı ve SSL kimin adına?
• Bankaların sanal POS'larına doğrudan bağlanıyor mu, yalnız ödeme kuruluşuyla mı çalışıyor?
• Kullandığım kargo firmasıyla ve e-fatura entegratörümle entegre mi?
• Varyant, stok ve toplu ürün güncelleme nasıl yapılıyor?
• Pazaryeri siparişleri panele düşüyor mu, stok iki yönlü eşitleniyor mu?
• Bayilere ayrı fiyat ve cari hesap tanımlanabiliyor mu?
• Sayfa hızı, mobil uyum ve yapılandırılmış veri nasıl?
• Yedek ne sıklıkla alınıyor, geri dönüş ne kadar sürüyor?

• Kurulum, tasarım ve veri aktarımı fiyata dahil mi?
• Yıllık yenileme bedeli nedir, hangi oranla artar?
• Destek hangi kanaldan, hangi saatlerde veriliyor?
• Sözleşme bittiğinde verim ve tasarımım ne olur?
• Yayındaki referans mağazaları görebilir miyim?

Bankanın sanal POS'u genellikle daha düşük komisyon ve daha kısa sürede para aktarımı sunar, ancak başvuru ve onay süreci uzundur, bankaya göre şartlar değişir. Ödeme kuruluşları tek başvuruyla birçok kartı ve taksit seçeneğini açar, hızlı başlatır; komisyonu ve paranın hesabınıza geçme süresi (valör) farklı olabilir.

Birçok işletme başlangıçta bir ödeme kuruluşuyla açılıp hacim arttıkça banka sanal POS'una geçer ya da ikisini birlikte kullanır. Yazılımınızın her ikisini desteklemesi, bu geçişi kod değiştirmeden yapmanızı sağlar.

3D Secure ile kart sahibinin bankası ödemeyi telefonla doğrular; dolandırıcılık ve itiraz (chargeback) riskini azaltır. Kart numarası mağazanın veritabanında saklanmamalıdır; ödeme sayfası bankanın ya da ödeme kuruluşunun güvenli ortamında çalışmalıdır.

• 3D Secure zorunlu tutun
• Kart bilgisi saklamayın
• Taksit tablosunu ürün sayfasında gösterin
• Havale/EFT için ödeme bildirimi formu ekleyin
• İade ve kısmi iadenin panelden yapılabildiğini test edin

Kargo ücreti ağırlık ve hacmin büyüğü üzerinden, yani desi ile hesaplanır. Desi genellikle en × boy × yükseklik (cm) ÷ 3000 formülüyle bulunur. 40 × 30 × 20 cm'lik bir kutu 8 desidir; içindeki ürün 2 kg olsa bile 8 desi üzerinden ücretlendirilebilir. Paket boyutunu küçültmek, kargo maliyetini doğrudan düşürür.

Kargo firmasıyla API entegrasyonu olduğunda gönderi kodu sipariş onaylanınca otomatik oluşur, takip numarası müşteriye e-postayla gider ve teslim bilgisi panele düşer. Elle kod yazmak, sipariş sayısı arttıkça hata kaynağı olur.

İadeyi zorlaştırmak satışı azaltır. Müşterinin hesabından iade talebi açabilmesi, iade kargo kodunun otomatik verilmesi ve ürün depoya ulaşınca stokun geri alınması güven verir ve iş yükünü azaltır.

• Ücretsiz kargo eşiğini birim ekonomisine göre belirleyin
• Desi bilgisini her üründe girin
• Kırılacak ürünler için paketleme standardı yazın
• İade talebi ve iade kodu otomatik olsun

Ürün sayfası satış temsilcinizdir. Müşteri ürünü elle tutamadığı için fotoğraf, ölçü, malzeme, kullanım ve teslim bilgisi soru bırakmamalıdır. Üreticinin metnini kopyalamak yerine kendi açıklamanızı yazmak hem satışı hem arama sıralamasını iyileştirir; aynı metni kullanan yüzlerce siteden biri olmazsınız.

• En az 4 fotoğraf: önden, arkadan, detay, kullanımda
• Ölçü tablosu ve malzeme bilgisi
• Kargoya veriliş süresi ürün sayfasında
• Barkod (GTIN) ve marka bilgisi
• Gerçek müşteri yorumları

Kategori ve ürün adresleri kısa ve anlamlı olmalı, filtre ve sıralama sayfaları arama motoruna ayrı sayfa olarak açılmamalıdır. Ürün sayfalarında fiyat, stok ve puan bilgisini veren yapılandırılmış veri (Product şeması), Google'da zengin sonuç gösterilmesine yardım eder. Site haritası her gün güncellenmeli, kaldırılan ürünün adresi en yakın ürüne ya da kategoriye yönlendirilmelidir.

Hız da bir sıralama ve dönüşüm etkenidir. Görsellerin WebP biçimine çevrilmesi, sayfa ilk açılırken gereksiz komut dosyası yüklenmemesi ve sunucu tarafında önbellek, telefonda açılış süresini belirgin şekilde kısaltır.

• Her ürün ve kategoride benzersiz başlık ve açıklama
• Product ve BreadcrumbList şeması
• Filtre sayfalarında noindex ya da canonical
• Kalıcı (301) yönlendirmeler
• Google Merchant Center ürün akışı

Pazaryerleri hazır trafik sağlar ama komisyon, reklam ve fiyat rekabeti marjı daraltır; müşteri de sizin değil pazaryerinin müşterisidir. Kendi siteniz ise ilk aşamada daha az trafik alır, fakat tekrar eden müşteriler ve marka bilinirliği orada birikir. Sağlıklı yapı çoğu zaman ikisinin birlikte yürütülmesidir.

Birden fazla kanalda satış yaparken en büyük risk stok tutarsızlığıdır: aynı ürün iki kanalda aynı anda satılır, birini iptal etmek zorunda kalırsınız. Stok ve fiyatın merkezi panelden eşitlenmesi, siparişlerin tek ekranda toplanması bu riski ortadan kaldırır.

• Yazılım lisansı ya da abonelik
• Tasarım ve marka uyarlaması
• Ürün, müşteri ve sipariş verisinin aktarımı
• Ürün fotoğrafçılığı ve açıklama yazımı
• Alan adı ve SSL
• Yasal metinlerin hazırlanması

• Sunucu ve yedekleme
• Yazılım güncelleme ve destek
• Ödeme komisyonları
• Kargo ve paketleme
• Reklam ve içerik
• E-fatura entegratörü ve SMS/e-posta gönderimi

Satış komisyonu, ek modül ve tema ücretleri, aşılan kullanım limitleri, veri dışa aktarımı için istenen ek ücretler ve sözleşme yenilemesindeki artış oranı teklif aşamasında yazılı olarak sorulmalıdır.

• ETBİS kaydı ve karekodu alt bilgide
• Ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesi siparişte onaylatılıyor
• İade ve cayma politikası
• KVKK aydınlatma metni ve gerekiyorsa açık rıza
• Çerez onay penceresi, onaydan önce izleme yok
• İYS kaydı ve ticari ileti onay kutusu (işaretsiz)
• Satıcı unvanı, adresi, vergi bilgisi ve iletişim bilgisi
• E-arşiv/e-fatura entegrasyonu test edildi

• Gerçek kartla 3D Secure test ödemesi
• Taksitli ödeme testi
• İade ve kısmi iade testi
• Havale/EFT bildirimi
• Sipariş onay e-postası ve sözleşme eki
• Stok düşüyor, sıfırda satış kapanıyor
• Kupon ve kampanya çakışması kontrolü
• Misafir ve üye siparişi

• Gönderi kodu otomatik oluşuyor
• Takip numarası müşteriye gidiyor
• Desi bilgisi her üründe girili
• Ücretsiz kargo eşiği doğru
• İade kargo kodu

• Tüm ürünlerde benzersiz açıklama
• Görseller sıkıştırılmış, alt metinli
• Ürün ve kategori başlıkları benzersiz
• Product şeması doğrulandı
• Site haritası Search Console'a gönderildi
• Eski adresler 301 ile yönlendirildi
• 404 sayfası ürün öneriyor
• robots.txt test ortamını kapatmıyor

• SSL ve HTTPS yönlendirmesi
• Mobilde ödeme adımı uçtan uca test edildi
• Telefonda açılış hızı ölçüldü
• Günlük yedek ve geri dönüş denendi
• Yönetici şifreleri güçlü, iki adımlı doğrulama
• Hata günlükleri izleniyor
• Analytics ve Search Console kurulu
• Form ve girişlerde istek sınırı
• E-posta gönderimi SPF/DKIM ile doğrulandı
• Yasal sayfalarda örnek/yer tutucu metin kalmadı
• İletişim formu ve WhatsApp bağlantısı çalışıyor