MariaDB 13.0 Kararlı Sürüm: UPDATE ... RETURNING, InnoDB Log Arşivleme ve DuckDB Motoru (2026)

MariaDB 13.0 neden önemli? (Why it matters)

MariaDB, MySQL'den ayrılmış ve paylaşımlı hosting sunucularından kurumsal sistemlere kadar çok geniş kullanılan açık kaynak ilişkisel veritabanı. Türkiye'de PHP tabanlı web sitelerinin büyük kısmı da MariaDB üzerinde çalışıyor. Bu yüzden yeni bir ana sürüm, hosting firmalarının ve geliştiricilerin önümüzdeki aylarda karşılaşacağı değişiklikleri baştan gösteriyor.

13.0 Mart 2026'da önizleme olarak çıkmış, ardından sürüm adayı aşamasından geçmişti. Sürüm adayından kararlı sürüme kadar 604 commit, 1.701 değişen dosya ve 335 MDEV kaydı ele alındı. Duyuruda birkaç güvenlik açığının da kapatıldığı, CVE ayrıntılarının daha sonra güvenlik sayfasında yayımlanacağı belirtiliyor.

UPDATE ... RETURNING ve OLD_VALUE() (MDEV-5092)

MariaDB uzun süredir INSERT ... RETURNING ve DELETE ... RETURNING destekliyordu. 13.0 ile tek tablolu UPDATE de değişen satırları döndürebiliyor. OLD_VALUE() fonksiyonuyla birlikte kullanıldığında güncellemeden önceki ve sonraki değeri tek seferde almak mümkün:

UPDATE stok
   SET adet = adet - 1
 WHERE urun_id = 42 AND adet > 0
RETURNING urun_id, OLD_VALUE(adet) AS onceki, adet AS sonraki;

Önceden bunun için ya önce SELECT ... FOR UPDATE sonra UPDATE yazmak (iki gidiş-dönüş ve kilit süresi), ya da tetikleyici kullanmak gerekiyordu. Stok düşme, sayaç artırma, kuyruktan iş alma gibi yarış durumuna açık işlemler artık tek sorguda ve daha kısa kilitle yapılabiliyor. Çok tablolu UPDATE bu sürümde desteklenmiyor.

InnoDB log arşivleme (innodb_log_archive, MDEV-37949)

InnoDB'nin yazma öncesi günlüğü (redo log) normalde halka şeklinde çalışır: dolunca baştan üzerine yazılır. 13.0'daki innodb_log_archive seçeneği bu günlüğü kesintisiz bir dosya dizisi olarak saklıyor. Bunun iki pratik sonucu var:

• Belirli bir ana geri dönüş (point-in-time recovery): "Saat 14:32'deki hatalı sorgudan hemen önceye dön" demek binlog'a bağımlı olmadan mümkün hale geliyor.
• Artımlı yedek: Tam yedeğin üzerine yalnızca arşivlenen günlükleri ekleyerek daha küçük ve sık yedek alınabiliyor.

Önemli bir uyarı: sürüm notlarına göre mariadb-backup, bu seçenek açık olan bir sunucuya karşı çalıştırıldığında hata veriyor. Yedek aracı desteği gelene kadar belgelerdeki elle yapılan prosedür kullanılmalı. Mevcut yedek düzeninizi bozmamak için bu özelliği test ortamında denemeden açmayın.

Optimizer ve izleme yenilikleri

• QB_NAME() ipucu (MDEV-38045): Görünümler (view), CTE'ler ve türetilmiş tablolar takma adlarına göre örtük sorgu bloğu adı alıyor. QB_NAME(ad, yol) biçimiyle iç içe bloklara optimizer ipucu verilebiliyor. Karmaşık raporlama sorgularında plan sabitlemek kolaylaşıyor.
• Performance Schema özetleri XXH3_128 ile (MDEV-31669): Sorgu parmak izleri MD5 yerine çok daha hızlı bir özet fonksiyonuyla üretiliyor. FIPS modunda çalışan sunucularda MD5 kaynaklı sorunlar da ortadan kalkıyor.
• INFORMATION_SCHEMA.SYSTEM_VARIABLES: Yeni IS_DEPRECATED ve DEPRECATED_REPLACEMENT kolonları hangi ayarların kullanımdan kalktığını ve yerine neyin geldiğini gösteriyor. Yükseltme öncesi yapılandırma denetimi için kullanışlı.
• Motor seçenekleri görünür: INFORMATION_SCHEMA.STATISTICS ve COLUMNS motor özel oluşturma seçeneklerini de listeliyor.
• Saklı yordamlarda REF CURSOR ve RECORD tipleri: Şimdilik yalnızca paket (package) yordamlarında. Oracle'dan taşınan kodlar için önemli.
• Denetim (audit) eklentisi zaman damgası biçimi ayarlanabiliyor.
• Varsayılan binlog_row_event_max_size 64 KB'a çıktı; MEMORY tablolarında CHAR kolonlu benzersiz indeksler hızlandı.

Kararlı sürüm duyurusu, önizlemede yer alan iki özelliğin bu sürüme alınmadığını belirtiyor: atomik CREATE OR REPLACE TABLE (MDEV-25292) ve optimizer izinde kullanılan istatistiklerin gösterilmesi (MDEV-38701). Bunlara güvenen bir planınız varsa sonraki sürümleri bekleyin.

DuckDB motoru

13.0 ile birlikte ayrı paket olarak (MariaDB-duckdb-engine) bir DuckDB depolama motoru da geldi. DuckDB, sütun tabanlı depolama ve vektörel çalıştırmayla analitik sorgularda çok hızlı olan gömülü bir veritabanı. MariaDB içinde bir tablo DuckDB motoruyla oluşturulup aynı SQL sorgusunda InnoDB tablolarıyla birleştirilebiliyor. Motor "gamma" olarak işaretli, yani üretim için henüz olgun kabul edilmiyor. Satış raporu, ziyaretçi istatistiği gibi ağır özet sorgularını ana veritabanından ayırmak isteyenler için takip edilmesi gereken bir gelişme.

Yükseltmeli mi? (Should you upgrade?)

MariaDB'nin kendi tavsiyesi net: 13.0 uzun süreli destek (LTS) sürümü değil ve LTS kadar uzun bakım almayacak. Uzun vadeli bakım isteyen üretim sistemleri için en son LTS hattı öneriliyor. Bizim önerimiz:

1. Paylaşımlı hosting ve müşteri siteleri gibi "kur ve unut" sistemlerde LTS'de kalın.
2. UPDATE ... RETURNING veya log arşivlemeye gerçekten ihtiyacınız varsa önce bir kopya üzerinde deneyin; uygulamanızın tüm sorgularını 13.0'a karşı çalıştırın.
3. Yükseltmeden önce SYSTEM_VARIABLES tablosunda IS_DEPRECATED='YES' olan ayarları kontrol edin.
4. innodb_log_archive açacaksanız yedek betiğinizi önceden güncelleyin.

Alesta WEB olarak geliştirdiğimiz haber ve web yazılımları MariaDB/MySQL üzerinde çalışıyor; yeni ana sürümleri önce test ortamında, ardından LTS'ye geldiklerinde canlı sistemlerde değerlendiriyoruz. PostgreSQL tarafındaki güncel gelişmeler için PostgreSQL 19 yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

MariaDB 13.0 ne zaman kararlı oldu?

17 Eylül 2026'da, 13.0.2 sürümüyle.

MariaDB 13.0 LTS mi?

Hayır. Kısa destekli rolling bir kararlı sürüm. Uzun bakım için LTS hattı öneriliyor.

UPDATE RETURNING nasıl kullanılır?

UPDATE tablo SET ... WHERE ... RETURNING kolon, OLD_VALUE(kolon) biçiminde. Yalnızca tek tablolu güncellemelerde çalışıyor.

innodb_log_archive yedeklerimi etkiler mi?

Evet. Bu seçenek açıkken mariadb-backup hata veriyor; destek gelene kadar belgelerdeki elle prosedür kullanılmalı.

DuckDB motoru üretimde kullanılabilir mi?

Henüz "gamma" aşamasında. Analitik denemeler için uygun, kritik veriler için beklemek daha doğru.

İlgili yazılar: PostgreSQL mi MySQL mi? · DuckDB rehberi · Web hosting · İletişim

Kapak fotoğrafı: Valentin Lacoste / Unsplash