Chrome 155 Beta Yenilikleri: JPEG XL Geri Döndü, margin-trim, Text Modules ve Kuantum Sonrası WebCrypto

JPEG XL geri döndü (JPEG XL in Chrome 155)

JPEG XL'in Chrome'daki hikâyesi tartışmalı. Format birkaç yıl önce deneysel olarak eklenmiş, sonra "yeterli ilgi yok" gerekçesiyle kaldırılmıştı. Chrome 155 ile JPEG XL (image/jxl) çözme desteği geri geliyor, ama bu kez farklı bir altyapıyla: jxl-rs adlı, tamamen Rust ile yazılmış, bellek güvenli bir çözücü. Görüntü çözücüler tarayıcıların en çok saldırı alan bileşenlerinden biri olduğu için bu tercih güvenlik açısından önemli.

Desteklenen özellikler arasında kademeli (progressive) yükleme, HDR ve animasyon var. Chrome Canary 155.0.8040.0 ve sonrasında JPEG XL çözme ve Accept başlığında image/jxl bildirimi bayrak gerektirmeden açık. Firefox'un da 157 sürümünde JPEG XL'i açması bekleniyor.

JPEG XL'in en pratik avantajı, mevcut JPEG dosyalarını kayıpsız olarak yaklaşık %20 daha küçük boyuta dönüştürebilmesi ve gerektiğinde orijinal JPEG'e birebir geri çevrilebilmesi. Büyük fotoğraf arşivi olan haber ve e-ticaret siteleri için bu, kalite kaybı olmadan bant genişliği tasarrufu demek.

Yeni CSS özellikleri

margin-trim: Bir kapsayıcının ilk ya da son çocuğunun dış boşluğunu otomatik olarak sıfırlıyor. Kart ve liste bileşenlerinde sık yazılan :first-child { margin-top: 0 } kalıplarına artık gerek kalmıyor.

.kart {
  padding: 1.5rem;
  margin-trim: block; /* ilk çocuğun üst, son çocuğun alt boşluğu kırpılır */
}

Corner kısaltmaları: corner, corner-top-left gibi yeni kısaltmalar border-radius ile corner-shape değerlerini tek satırda birleştiriyor. Böylece köşeleri yalnızca yuvarlak değil, eğimli ya da "squircle" biçiminde tanımlamak kolaylaşıyor.

symbols(): Liste numaralandırması için önce @counter-style kuralı tanımlamadan, sayaç stilini satır içinde yazmayı sağlıyor:

ol.adimlar { list-style: symbols(cyclic "◆" "◇"); }

text-decoration-skip-spaces: Alt çizgi gibi süslemelerin boşluk karakterlerinin üzerinden geçip geçmeyeceğini belirliyor.

JavaScript: text modules ve modül hatası

TC39'un "import text" önerisi Chrome 155'te geliyor. Bir metin dosyası artık doğrudan dize olarak içe aktarılabiliyor; şablon, SQL sorgusu ya da shader kodu için ayrıca fetch yazmaya gerek yok:

import sablon from "./e-posta-sablonu.html" with { type: "text" };
document.querySelector("#onizleme").innerHTML = sablon;

İkinci değişiklik daha az göze çarpan ama günlük hayatı kolaylaştıran türden: başarısız olan bir modül yüklemesi artık önbellekte "hatalı" olarak kalmıyor. Ağ hatası nedeniyle yüklenemeyen bir modül için tekrar import() çağrıldığında tarayıcı yeniden deniyor. Mobil bağlantıda çalışan tek sayfalık uygulamalar için bu, "sayfayı yenilemeden toparlanma" demek.

Kuantum sonrası şifreleme (Post-quantum WebCrypto)

Web Crypto API'ye NIST tarafından standartlaştırılan kuantum sonrası algoritmalar ekleniyor:

Chrome bağlantı katmanında (TLS) hibrit kuantum sonrası anahtar değişimini zaten kullanıyordu. Yenilik, bu algoritmaların JavaScript'ten de çağrılabilmesi. Uçtan uca şifreli mesajlaşma, belge imzalama ve istemci tarafında şifreleme yapan uygulamalar "şimdi topla, sonra çöz" saldırılarına karşı önlemi tarayıcıda alabilecek.

Diğer Web API'leri

• Pencere kontrolleri: Window Management API'ye maximize(), minimize(), restore() ve setResizable() geldi; yeni display-state ve resizable medya sorgularıyla birlikte. Kurulu web uygulamaları (PWA) masaüstü uygulamalarına bir adım daha yaklaşıyor.
• Digital Credentials (Issuance): Kimlik belgesi veren kurumlar, dijital belgeleri Android cüzdanlarına doğrudan tarayıcı üzerinden yükleyebilecek.
• Yeni HTML ekleme yöntemleri: streamAppendHTML() gibi akış tabanlı yöntemler, sunucudan parça parça gelen HTML'i güvenli biçimde sayfaya eklemeyi sağlıyor.
• Arka plan sesi politikası: media-playback-while-not-visible izin politikası, görünmeyen iframe'lerin sesli medya çalmasını engelleyebiliyor. Reklam iframe'lerinin arkada ses çalması gibi sorunlara karşı faydalı.
• WebTransport başlıkları ve canvas için srgb-linear / display-p3-linear renk uzayları.

Siteniz için ne yapmalı?

1. Görsel hattınızı gözden geçirin. JPEG XL'i hemen tek format yapmayın; <picture> ile AVIF/WebP yanında ek kaynak olarak sunun. Safari ve Chrome'un desteklediği, diğerlerinin desteklemediği bir dönemden geçiliyor.
2. CSS'te aşamalı iyileştirme kullanın. margin-trim ve corner desteklemeyen tarayıcılarda da düzen bozulmamalı; @supports ile kontrol edin.
3. Beta kanalında test edin. Kararlı sürüm çıkmadan önce sitenizi Chrome Beta'da açıp konsol hatalarına bakmak, sürpriz yaşamamanın en ucuz yolu.

Alesta WEB olarak geliştirdiğimiz sitelerde görselleri otomatik olarak modern formatlara dönüştürüp tarayıcının desteğine göre sunuyoruz; JPEG XL'in kararlı sürüme gelmesiyle bu zincire eklenmesini değerlendireceğiz. Tarayıcı güvenliği tarafında Chrome V8 zero-day rehberimiz de ilginizi çekebilir.

Sık sorulan sorular

Chrome 155 ne zaman kararlı sürüme geçecek?

Beta 16 Eylül 2026'da çıktı. Dört haftalık beta döngüsüne göre kararlı sürüm Ekim ortası ile Kasım arasında bekleniyor.

JPEG XL'i sitemde kullanmalı mıyım?

Ek format olarak evet, tek format olarak henüz hayır. <picture> etiketiyle AVIF ve WebP yanında sunun.

Text modules hangi dosyalarla çalışır?

Herhangi bir metin dosyasıyla. İçerik dize olarak gelir; HTML ekleyecekseniz güvenilir kaynaktan geldiğinden emin olun.

Kuantum sonrası algoritmalar neden şimdi önemli?

Bugün kaydedilen şifreli veri, ileride güçlü kuantum bilgisayarlarla çözülebilir. Uzun süre gizli kalması gereken veriler için geçiş şimdiden başlıyor.

margin-trim hangi kapsayıcılarda çalışır?

Chrome 155'te normal blok kapsayıcılarda ve çok sütunlu (multicol) kapsayıcılarda.

İlgili yazılar: WebGPU 1.0 rehberi · Web yazılım hizmetlerimiz · İletişim

Kapak fotoğrafı: Rubaitul Azad / Unsplash