Alesta WEB
Kısa cevap: Python 3.15.0 kararlı sürümü 9 Ekim 2026'da yayımlandı. Çıkış, son dakikada bulunan lazy import hataları yüzünden 1 Ekim'den ertelendi ve araya üçüncü bir sürüm adayı (RC3) girdi. Sürümde 1.012 katılımcıdan 5.643 commit var. Deneysel JIT x86-64 Linux'ta standart yorumlayıcıya göre ortalama %7–8, AArch64 macOS'ta %11–12 hızlı. Resmî Windows 64 bit paketleri artık tail-calling yorumlayıcıyla geliyor, macOS paketleri free-threading desteğini varsayılan kuruyor. 3.15'e iki yıl hata düzeltmesi, ardından Ekim 2031'e kadar güvenlik güncellemesi verilecek (Python Insider, PEP 790).
Neden ertelendi, ne çıktı? (Release and delay)
3.15'in planlanan çıkış tarihi 1 Ekim'di. Sürüm yöneticisi Hugo van Kemenade, lazy import özelliğiyle ilgili son dakika engelleyici hatalar bulunduğunu ve bunları düzeltip finale almanın daha doğru olduğunu açıkladı. Bu yüzden 2 Ekim'de RC3 çıktı, final 9 Ekim Cuma günü yayımlandı. Sürüm ekibinde Hugo van Kemenade, Ned Deily ve Steve Dower yer alıyor.
Özelliklerin ayrıntılı anlatımını beta döneminde Python 3.15 yenilikleri yazımızda yapmıştık. Bu yazı, kararlı sürümle kesinleşen bilgilere ve yükseltme adımlarına odaklanıyor.
Özelliklerin kısa listesi (Headline features)
| Alan | Değişiklik | PEP |
|---|---|---|
| Yorumlayıcı | Açık (explicit) lazy import ile daha hızlı açılış | 810 |
| Yorumlayıcı | Varsayılan kodlama UTF-8 | 686 |
| Yorumlayıcı | Yerleşik frozendict tipi | 814 |
| Yorumlayıcı | Yerleşik sentinel tipi | 661 |
| Yorumlayıcı | Comprehension içinde * / ** açma | 798 |
| Yorumlayıcı | Paket başlangıç yapılandırma dosyaları | 829 |
| Standart kütüphane | Ayrı profilleme paketi ve "Tachyon" örnekleme profilleyicisi | 799 |
| Tip sistemi | Ek alanları tipli TypedDict, TypeForm, ayrık tabanlar | 728, 747, 800 |
| C API | PyBytesWriter, sonlandırmaya karşı koruma, free-threaded için kararlı ABI | 782, 788, 803, 820, 793 |
| Derleme | Frame pointer'lar varsayılan açık | 831 |
Kararlı sürümde öne çıkan yeni madde PEP 829: paketlerin Python açılışında çalışacak yapılandırmayı eski .pth hilelerine başvurmadan, belgelenmiş bir dosya biçimiyle tanımlamasını sağlıyor. Bu, açılışta kod çalıştıran .pth dosyalarının yarattığı güvenlik ve hız sorunlarını azaltmayı amaçlıyor.
JIT ve paket değişiklikleri (JIT and binaries)
Deneysel JIT derleyicisi bu sürümde belirgin biçimde iyileşti. Duyurudaki ölçümler:
- x86-64 Linux: standart yorumlayıcıya göre geometrik ortalamada %7–8 hızlanma.
- AArch64 macOS: tail-calling yorumlayıcıya göre %11–12 hızlanma.
JIT hâlâ deneysel olduğu için varsayılan olarak kapalı. Kendi iş yükünüzde denemek için PYTHON_JIT=1 ortam değişkeniyle açabilir, sonuçları JIT'siz çalıştırmayla karşılaştırabilirsiniz.
Paketlerde iki değişiklik var: resmî Windows 64 bit paketleri tail-calling yorumlayıcıyı kullanıyor, bu da ek ayar gerekmeden hız kazancı demek. macOS paketleri free-threading (GIL'siz) desteğini varsayılan olarak kuruyor; GIL'siz yorumlayıcı python3.15t komutuyla çağrılıyor. Free-threading konusunun arka planı için Python 3.14 free-threading rehberimize bakabilirsiniz.
macOS 27 ve tkinter uyarısı (Known issue)
Duyuruda bilinen bir sorun da var: macOS 27.0'da IDLE ve diğer tkinter tabanlı uygulamalar menüden açılan pencerelerde (Hakkında, Ayarlar, Modül Aç) donabiliyor ve uygulamayı zorla kapatmak gerekiyor. Sorun işletim sistemindeki bir davranış değişikliğinden kaynaklanıyor ve tüm güncel Tk ve Python sürümlerini etkilediği düşünülüyor. Tk tabanlı araçlara bağımlıysanız macOS 27.0 güncellemesini ertelemeniz öneriliyor. Takip: CPython GitHub'da 158053 numaralı kayıt.
Yükseltme kontrol listesi (Upgrade checklist)
- Bağımlılıkların 3.15 tekerleklerini (wheel) kontrol edin. Derlenmiş uzantılı paketler (numpy, lxml, psycopg vb.) yeni sürüm için paket yayımlamadan kurulum kaynaktan derlemeye düşebilir.
- Kodlama varsayımlarını gözden geçirin.
open()artık varsayılan UTF-8 kullanıyor. Windows'ta yerel kod sayfasıyla (cp1254) yazılmış dosyaları okuyan kodlaraencoding=parametresini açıkça ekleyin. - Testleri iki sürümde çalıştırın. uv kullanıyorsanız:
uv python install 3.15, ardındanuv run --python 3.15 pytest. - Lazy import'u kademeli açın. Açılış süresi önemli olan komut satırı araçlarında kazanç büyük; import sırasında yan etki üreten modüllerde ise davranış değişebilir.
- Üretim sunucularında acele etmeyin. İlk hata düzeltme sürümünü (3.15.1) beklemek, özellikle web uygulamaları için makul bir tercih.
# uv ile 3.15 kurup projeyi test etme
uv python install 3.15
uv run --python 3.15 python -c "import sys; print(sys.version)"
uv run --python 3.15 pytest -q
# JIT'i deneme
PYTHON_JIT=1 uv run --python 3.15 python benchmark.pyDestek takvimi (Support timeline)
PEP 790'a göre 3.15 yaklaşık iki ayda bir hata düzeltme sürümü alacak. Hata düzeltme dönemi yaklaşık iki yıl sürüyor ve 3.17.0'ın çıkışıyla bitiyor. Ardından üç yıl boyunca yalnızca kaynak kodu olarak güvenlik güncellemesi veriliyor; 3.15'in ömrü yaklaşık Ekim 2031'de sona eriyor.
Alesta WEB'de Python'u daha çok sunucu tarafı yardımcı betikler ve otomasyon için kullanıyoruz; yeni sürümleri önce bu araçlarda deneyip sonra kalıcı ortamlara alıyoruz. Paket yönetimi için uv rehberimiz faydalı olabilir.
Sık sorulan sorular
Python 3.15.0 ne zaman çıktı?
9 Ekim 2026'da. Planlanan tarih 1 Ekim'di, lazy import hataları nedeniyle bir hafta ertelendi.
JIT varsayılan olarak açık mı?
Hayır, hâlâ deneysel. PYTHON_JIT=1 ile açılıyor.
Python 3.15 ne zamana kadar destekleniyor?
Hata düzeltmeleri yaklaşık iki yıl, güvenlik güncellemeleri yaklaşık Ekim 2031'e kadar.
Hemen yükseltmeli miyim?
Geliştirme ortamında denemek için uygun. Üretimde bağımlılıklarınızın 3.15 desteğini doğruladıktan ve tercihen 3.15.1'den sonra geçmek daha güvenli.
macOS kullanıyorum, bir şey yapmam gerekiyor mu?
IDLE veya tkinter tabanlı uygulamalar kullanıyorsanız macOS 27.0 güncellemesini ertelemeyi düşünün; sorun Python'dan değil işletim sisteminden kaynaklanıyor.
Kaynaklar (References)
İlgili yazılar: Python 3.15 yenilikleri · Python 3.15 yaygın hatalar · Web yazılım hizmetleri · İletişim
Kapak fotoğrafı: Rubaitul Azad / Unsplash
